De rol van experimenten in de architectuur op weg naar een regeneratieve samenleving

In het Engelstalige essay Heroic Attempts to Start from Scratch, reflecteert Peter van Assche op de rol van het architectonisch experiment in de transitie naar een regeneratieve samenleving. Hij vertrekt vanuit het idee, ontleent aan een roman van Cees Nooteboom, dat geschiedenis geen doel kent, maar alleen gevolgen. Daarmee onderzoekt hij hoe ontwerpbeslissingen onze toekomst vormgeven. Hij betoogt dat de milieuproblematiek niet alleen een morele kwestie is, maar ook het gevolg van gebrekkige ontwerplogica.

Aan de hand van een reeks projecten, reflecties en historische verwijzingen laat Peter zien hoe architectuur ogenschijnlijk vanzelfsprekende systemen ter discussie kan stellen en zelfs kan vervangen door nieuwe manieren van denken. Hij beschrijft bijvoorbeeld de ontwikkeling van Pretty Plastic, waar een experiment met huishoudelijk plastic afval uitgroeide tot een volwaardig architectonisch product.

Of het People’s Pavilion, een tijdelijk gebouw dat volledig was opgebouwd uit geleende materialen en na gebruik zonder schade werd teruggegeven. Deze projecten laten zien dat circulariteit niet simpelweg gaat over recycling, maar over het opnieuw definiëren van waarde, eigenaarschap, materiaalkringlopen en de relatie tussen gebouw en tijd.

Het essay verbindt architectuur ook met wiskunde en wetenschap. Peter stelt dat wat wij logica noemen altijd is geworteld in aannames, en dat ontwerpers moeten leren de axioma’s van hun eigen tijd ter discussie te stellen. Vanuit die gedachte wordt architectuur het doen van uitvindingen, waarin experimentele prototypes kunnen bijdragen aan nieuwe manieren van ontwerpen.

In plaats van duurzaamheid te presenteren als een afvinklijst, is Heroic Attempts to Start from Scratch een pleidooi voor nieuwsgierigheid, experiment en moed. Het laat zien hoe architectuur zich kan losmaken van lineair denken en een actieve kracht kan worden in het vormgeven van een meer regeneratieve, betekenisvolle en veerkrachtige wereld.

Je kunt de (engelstalige) publicatie hier in PDF vinden.